VCTE

De inschrijving voor het VCTE Congres is gesloten. Heb je nog een vraag? Neem dan contact op met Ingrid de Galan, projectondersteuning@vcte.nl

Thema: 'Toezicht onder spanning'

Besturen en toezicht houden in een systeemtransitie waarin infrastructuur, energie en samenwerking opnieuw worden uitgevonden.

Waarom dit thema?

Commissarissen en toezichthouders staan midden in een ‘perfect storm’. Netcongestie vertraagt woningbouw, industrie en verduurzaming. Grote infrastructuurprojecten lopen vast op vergunningen, capaciteit en maatschappelijke weerstand. Tegelijk staat publiek-private samenwerking onder druk en blijken cultuur en governance steeds vaker doorslaggevend voor uitvoerbaarheid.

Daarmee verandert ook de rol van toezicht. De commissaris of toezichthouder van 2026 is niet alleen controleur van het verleden, maar mede-architect van het systeem van morgen. De centrale vraag van het congres is daarom cruciaal:

Centrale congresvraag:
Hoe houden commissarissen en toezichthouders toezicht in een tijd waarin schaarste, afhankelijkheid en gedeelde systeemverantwoordelijkheid de norm zijn?

De vragen die we op tafel leggen

• Moet toezicht minder juridisch en meer systemisch worden gezien de huidige ontwikkelingen?
• Is het huidige aanbestedingsmodel nog houdbaar?
• Moeten commissarissen en toezichthouders actiever zijn in het publieke debat?
• Hoe verwerk je energie- en klimaatrisico’s in strategie en scenarioanalyse?
• Hoe beoordeel je of de energietransitie binnen een organisatie realistisch, financierbaar en uitvoerbaar is?
• Welke geopolitieke afhankelijkheden horen structureel op de agenda van de RvC of RvT?

Van projectniveau naar systeemniveau

Eén concreet infrastructuurproject Oosterscheldekering vormt de verbindende case en indrukwekkend slotstuk van de vrijdagmiddag. Martijn Wijnen, directeur-generaal Rijkswaterstaat schetst op donderdag een breder kader op het thema 'Toezicht onder spanning' en geeft inzicht in systemen. Via het panel wordt zichtbaar waar samenwerking, risicodeling, cultuur, reputatie, energie-infrastructuur en uitvoerbaarheid elkaar raken. Hoogleraar Marleen Hermans geeft de academische invalshoek.

Programma

Donderdag - het nieuwe samenspel
Hugo de Jonge, commissaris van de Koning in Zeeland, trapt deze editie van het congres af. Vanuit een politieke dimensie geeft hij zijn visie op hoe om te gaan met tegengestelde belangen van stakeholders.

Martin Wijnen, directeur-generaal Waterstaat, verzorgt de inleiding. De inhoudelijke rode draad is de beweging van opdrachtgever naar partner: cultuurverandering als randvoorwaarde voor uitvoerbaarheid. Aan bod komen gedeelde verantwoordelijkheid, samenwerking met marktpartijen, energie-infrastructuur, governance, besluitvorming en risicodeling; en de vraag hoe een RvC of RvT daarop effectief toezicht houdt.

Paneldiscussie
Desiree Uitzetter en Maurits Groen gaan in gesprek over de vraag of ons toezicht nog past bij de systeemtransitie. Daarbij staat de spanning tussen vertrouwen en controle, juridische complexiteit, reputatie en uitvoerbaarheidcentraal.

Vrijdag - systeemverantwoordelijkheid in de praktijk
Op vrijdag verdiepen we de strategische thema’s rond energie, klimaatadaptatie, uitvoerbaarheid en de samenwerking tussen publieke en private partijen. Marleen Hermans, hoogleraar publiek opdrachtgeverschap in de bouw aan de TU Delft, sluit het inhoudelijke programma af. Haar perspectief brengt de vraag naar publiek opdrachtgeverschap, samenwerking en uitvoerbaarheid terug naar de kern van goed toezicht.

Rondleiding Oosterscheldekering
Vrijdagmiddag verplaatsen we de inhoud naar de praktijk tijdens een rondleiding bij de Oosterscheldekering. Daar komen infrastructuur, klimaatadaptatie, publieke verantwoordelijkheid, langetermijnbesluitvorming en uitvoeringskracht letterlijk samen. De rondleiding vormt daarmee een tastbare afsluiting van twee dagen over toezicht in een systeem dat voortdurend in beweging is.

Wat maakt dit congres onderscheidend?
Actueel door onderwerpen als netcongestie, stikstof, woningbouw en uitvoeringskracht. Concreet door één project als kapstok. Strategisch door de focus op governance, cultuur en systeemdenken. Relevant voor RvC’s en RvT’s in infrastructuur, energie, bouw, woningcorporaties en industrie.

Sprekers

Hugo de Jonge
Hugo de Jonge (1977) was van 5 september 2023 tot 2 juli 2024 minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kabinet-Rutte IV. Daarvoor was hij tussen 10 januari 2022 en 5 september 2023 minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening in dat kabinet. Daarvoor was hij viceminister-president en minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het kabinet-Rutte III. In dat kabinet nam hij op 19 maart 2020 de taken over van de afgetreden minister Bruins en werd hij met name verantwoordelijk voor de (medische) aanpak van de coronacrisis. De heer De Jonge was in 2010-2017 voor het CDA wethouder van onderwijs, jeugd en (sinds 2014) zorg in Rotterdam. Eerder was hij politiek assistent van de onderwijsbewindslieden Maria van der Hoeven en Marja van Bijsterveldt. Hij begon zijn loopbaan als onderwijzer en was later ook ambtenaar op OCW. Sinds 15 september 2024 is hij commissaris van de Koning in Zeeland.

Martin Wijnen
is sinds 1 januari 2024 directeur-generaal van Rijkswaterstaat: de uitvoerings-organisatie voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met ruim 10.000 medewerkers en een jaarlijkse omzet van rond de 6 miljard euro. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor het Hoofdwegennet, het Hoofdvaarwegennet en het Hoofdwatersysteem, inclusief de keringen. In zijn rol van Directeur-generaal combineert Martin Wijnen zijn ervaring met bestuurlijke processen en het leiden van grote uitvoeringsorganisaties met zijn kennis van civiele techniek.

Martin Wijnen volgde de Officiersopleiding Grond-, weg- en waterbouwkunde aan de Koninklijke Militaire Academie in Breda. Als officier van de Genie had hij operationele en leidinggevende functies in het vakgebied van mobiliteit, constructie en weg- en waterbouw. Hij leidde verschillende grote militaire eenheden in binnen- en buitenland en vervulde topmanagementfuncties op het ministerie van Defensie. Van 2017 tot 2019 was hij plaatsvervangend Commandant der Strijdkrachten en van 2019 tot 2024 Commandant Landstrijdkrachten. Eerder was hij ook programmamanager bij de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding bij het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Martin Wijnen wil met Rijkswaterstaat de productie van de instandhouding van de snel verouderende Nederlandse hoofdinfrastructuur versnellen en vergroten. Met een strakke, heldere sturing gericht op ‘leveren’, door processen te vereenvoudigen en door verregaande standaardisatie door te voeren. Door verbindend samen te werken met de hele keten van politiek, beleid, markt – de bouwers, de techniekbedrijven en ingenieursbureaus - en maatschappij. En door digitalisering in de volle breedte door te voeren. Bovenal maakt Martin Wijnen zich sterk voor het behoud van het hoge niveau van het dagelijkse operationele werk van Rijkswaterstaat om Nederland veilig, leefbaar en bereikbaar te houden. Met een Rijkswaterstaat die zich kenmerkt als een voorspelbare, betrouwbare en doelmatige rijksuitvoeringsorganisatie. En met 10.000 Rijkswaterstaters die zich laten leiden door het motto: “Daden, geen woorden – Aan de slag!”

Desirée Uitzetter
Desirée is sociaal geograaf en beschikt over brede ervaring op het snijvlak van gebiedsontwikkeling, volkshuisvesting, publiek-private samenwerking en governance. Zij werkte onder meer bij de Bank Nederlandse Gemeenten en in de advieswereld en was vervolgens bijna tien jaar directeur gebiedsontwikkeling bij BPD Bouwfonds Gebiedsontwikkeling. Daarnaast was zij bijna zes jaar voorzitter van NEPROM, de vereniging van maatschappelijk betrokken project- en gebiedsontwikkelaars in Nederland.

Sinds de zomer van 2025 is Desirée zelfstandig ondernemer en vervult daarnaast verschillende bestuurlijke en toezichthoudende functies. Zo is zij commissaris en lid van de vastgoedcommissie bij Ymere, commissaris en voorzitter van de auditcommissie bij Volkshuisvesting Arnhem, lid van de Raad van Toezicht van Platform31 en voorzitter van de Raad van Commissarissen van Lysias. Daarnaast is zij onder meer voorzitter van de Regionale Versnellingstafel Haaglanden en actief als interim-directeur Planvorming bij Movares.

Haar ervaring maakt haar bij uitstek geschikt om tijdens het VCTE-congres de verbinding te leggen tussen woningbouw, infrastructuur, energie, klimaatadaptatie, financiering en bestuurlijke samenwerking. Juist bij grote ruimtelijke opgaven wordt zichtbaar dat geen enkele partij afzonderlijk de oplossing kan realiseren en dat traditionele grenzen tussen overheid, markt en maatschappelijke organisaties steeds minder houvast bieden.

Desirée verwoordt dat zelf als volgt: “Gebiedsontwikkeling brengt de hele ruimtelijke, organisatorische en financiële puzzel samen: van woningbouw en infrastructuur tot economie, energie en klimaatadaptatie. Of dit nu speelt op het niveau van een plek, stad of regio, het vraagt om een nieuwe kijk op samenwerken, binnen én tussen organisaties. Uiteindelijk is en blijft het mensenwerk.”

Die integrale benadering sluit direct aan bij de centrale vraag van het congres: Hoe houd je als commissaris of toezichthouder effectief toezicht wanneer verantwoordelijkheid steeds vaker over organisaties en sectoren heen is verdeeld?

Maurits Groen
Maurits Groen is ondernemer, adviseur en een van de Nederlandse pioniers op het gebied van duurzaamheid en maatschappelijk ondernemerschap. Na zijn studie politicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam begon hij zijn loopbaan bij Milieudefensie. In 1982 richtte hij zijn eigen adviesbureau voor milieu en communicatie op. Sindsdien adviseert hij bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties en stond hij aan de basis van verschillende duurzame ondernemingen en initiatieven, waaronder WakaWaka, Kipster, Do The Bright Thing en Greenem.

Kenmerkend voor zijn loopbaan is de verbinding tussen duurzaamheid, ondernemerschap en concrete systeemverandering. Met WakaWaka wilde hij een lamp die werkt op duurzame zonne-energie toegankelijk maken voor mensen zonder betrouwbare toegang tot elektriciteit. Kipster werd ontwikkeld vanuit de ambitie om te laten zien dat ook binnen een bestaande en complexe voedselketen fundamenteel andere keuzes mogelijk zijn. In plaats van duurzaamheid uitsluitend als beleids- of rapportagevraagstuk te benaderen, richt Maurits zich juist op de vraag hoe maatschappelijke ambities daadwerkelijk in nieuwe producten, bedrijfsmodellen en samenwerkingsvormen kunnen worden omgezet.

Dat perspectief sluit direct aan bij het thema ‘Toezicht onder spanning’. Klimaatverandering, energietransitie, grondstoffenschaarste en verlies aan biodiversiteit raken inmiddels rechtstreeks aan strategie, investeringsbeslissingen en de continuïteit van organisaties. Daarmee worden het ook governancevraagstukken. Van bestuurders en toezichthouders wordt niet alleen verwacht dat zij risico’s beheersen, maar ook dat zij zich afvragen of bestaande bedrijfsmodellen en besluitvormingsprocessen voldoende zijn toegerust op een samenleving die ingrijpend verandert.

Maurits formuleert zijn handelingsgerichte visie kernachtig: “Duurzaamheid zou net zo vanzelfsprekend moeten zijn als ademhalen. Om een samenleving te veranderen, moet je een positief alternatief bieden en met mensen in verbinding blijven.” en “De urgentie van het klimaatprobleem is zo groot, dat het niet meer volstaat om alleen te adviseren of erover te schrijven. Ik wilde aan de wereld laten zien dat je als bedrijf echt iets kunt doen.”

Voor commissarissen en toezichthouders roept zijn perspectief wezenlijke vragen op: Hoe voorkom je dat duurzaamheid vooral een rapportage- en compliancevraagstuk wordt? Wanneer vraagt toezicht om fundamentele keuzes in plaats van optimalisatie van het bestaande? Hoe weeg je financiële continuïteit tegen maatschappelijke en ecologische impact op de langere termijn? En welke verantwoordelijkheid heeft de RvC of RvT wanneer noodzakelijke systeemverandering verder reikt dan de grenzen en de directe belangen van de eigen organisatie?

Maurits brengt daarmee een onderscheidend perspectief in het VCTE-congres. Waar systeemtransities gemakkelijk abstract kunnen blijven, laat zijn ervaring als ondernemer zien wat er gebeurt wanneer maatschappelijke ambities daadwerkelijk moeten worden vertaald naar keuzes, investeringen en uitvoering. Juist onder spanning wordt zichtbaar of duurzaamheid werkelijk onderdeel is van strategie en governance, en welke rol de toezichthouder speelt bij het bewaken én mogelijk maken van die transitie.

Marleen Hermans
Prof. dr. ir. Marleen Hermans is hoogleraar Publiek Opdrachtgeverschap in de Bouw aan de TU Delft en managing partner bij BMC. In haar werk richt zij zich op een van de meest actuele bestuurlijke vraagstukken van dit moment: hoe organiseren publieke opdrachtgevers complexe maatschappelijke opgaven wanneer verantwoordelijkheden, belangen en afhankelijkheden steeds sterker met elkaar verweven raken? Zij combineert daarbij wetenschappelijke expertise met ruime praktijkervaring in openbaar bestuur, bouw, infrastructuur en governance.

De verhouding tussen opdrachtgever en opdrachtnemer staat daarbij steeds meer onder druk. Opgaven zoals klimaatadaptatie, energietransitie, woningbouw en duurzame mobiliteit moeten tegelijkertijd worden gerealiseerd, vaak in een dichtbebouwde omgeving en met beperkte capaciteit, financiële middelen en uitvoeringsruimte. Dat stelt niet alleen nieuwe eisen aan contractering en aanbesteding, maar vooral aan de wijze waarop organisaties samenwerken, verantwoordelijkheden verdelen en gezamenlijk leren.

Publieke opdrachtgevers worden bovendien geacht bredere maatschappelijke waarden te borgen, zoals duurzaamheid, participatie en sociale impact. Daarmee verschuift de kernvraag van uitsluitend wat moet worden gebouwd en tegen welke prijs? naar veel fundamentelere governancevragen: hoe organiseren we de opgave, hoe creëren we ruimte voor samenwerking en vertrouwen, hoe verdelen we risico’s en hoe zorgen we dat partijen gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor het resultaat?

Bij het aanvaarden van haar leerstoel vatte Marleen deze benadering kernachtig samen: “Opdrachtgeverschap gaat niet over contracteren, maar over organiseren.”

Naast haar academische en advieswerk is Marleen zelf actief als toezichthouder. Zij is lid van de Raad van Commissarissen en de auditcommissie van woningcorporatie Staedion. Daarnaast is zij voorzitter van het Overlegplatform Bouwregelgeving, lid van de Adviesraad MKB Infra en betrokken bij verschillende advies- en kennisplatforms rond bouw, regelgeving en opdrachtgeverschap.

Voor het VCTE-congres brengt zij daarmee een bijzonder relevant perspectief mee: Wat betekent de systeemtransitie voor de rol van bestuurders en toezichthouders wanneer traditionele contractuele verhoudingen niet langer voldoende zijn om complexe maatschappelijke opgaven uitvoerbaar te maken?

Wat neem je mee?

Na twee dagen heb je scherper zicht op de manier waarop schaarste en afhankelijkheden doorwerken in strategie, investeringsbesluiten en samenwerking. Je krijgt taal en perspectieven om in de boardroom betere vragen te stellen over cultuur, risicoverdeling, netcapaciteit, reputatie, klimaat en systeemverantwoordelijkheid. Het uitgangspunt: toezicht dat niet alleen controleert of doelen worden gehaald, maar ook onderzoekt hoe ze haalbaar en uitvoerbaar worden. Tot slot netwerk je met ander deelnemers en krijg je een fantastische rondleiding over een concreet infrastructuurproject wat de inhoud van het congres in praktisch perspectief plaatst.

Locatie

Als locatie voor het congres is deze keer gekozen voor Zeeland, Grand Hotel ter Duin. Het programma van de vrijdag vindt voor het grootste deel plaats nabij de Oosterscheldekering, waaraan wij ook als groep een bezoek zullen brengen. Vervoer van/naar de locatie wordt geregeld.

Prijzen

in euro's per persoon

*het diner maakt onderdeel uit van het arrangement. Ben je niet aanwezig bij het diner, dan blijft de prijs hetzelfde.

Restitutie van het inschrijfgeld volgt bij afmeldingen via de website (knop Afmelden op de pagina van het evenement) tot zeven dagen voor de start van het evenement.

Wijzigingen in locatie, programma en sprekers voorbehouden.

Je moet ingelogd zijn om alle deelnemers te zien