VCTE

Live Special: High Tech meets agri: innovaties die de sector veranderen - Carol de Vries en Fred van Heyningen (9 september 2025)

​​​​​​​PhotonDelta, in de persoon van Carol de Vries, heeft zo’n 25 VCTE’ers ontvangen voor een kennismaking met fotonica en de campus op de High Tech Campus in Eindhoven. Fred van Heyningen, VCTE-lid en lid van de Raad van advies van PhotonDelta heeft ons bezoek mogelijk gemaakt.

PhotonDelta
Carol de Vries, CTO van PhotonDelta, heeft ons meegenomen in de ontwikkelingen in fotonica en met name fotonica in de agrisector. Hij is gestart met een schets van het ontstaan en de groei van PhotonDelta. PhotonDelta is opgericht in 2018 en heeft de vorm van een stichting. Het PhotonDelta ecosysteem ontwerpt, ontwikkelt en produceert innovatieve oplossingen, door toepassen van fotonische chips. PhotonDelta richt zich op de ontwikkeling van bedrijven met een focus op brede, grote maatschappelijke vraagstukken waarvoor met behulp van geïntegreerde fotonica oplossingen tot stand kunnen komen. Ook het bouwen en in standhouden van een keten van betrokken partners is een belangrijk doel, bijvoorbeeld partners als TUe, TNO, WUR, Philips, ASML, KPMG en PWC. Belangrijke aanjager van deze ontwikkeling is het groeifonds van het ministerie van Economische Zaken. Op dit moment zijn er 70 bedrijven actief vanuit PhotonDelta, op diverse terreinen: health, agrifood, datacommunicatie, quantum en veiligheid.

Fotonica
De kern van fotonica is dat complexe beeldfuncties, met behulp van licht, in één chip worden geconcentreerd. Met deze technologie is het mogelijk om chips te maken die klein en goedkoop zijn, die met grote snelheid data kunnen verwerken en minder vermogen nodig hebben dan nu bestaande technologieën. Fotonica kan gezien worden als een ‘enabler’ voor quantumontwikkeling. In Nederland is fotonica een speerpunt technologie, Nederland heeft hierin een leidende positie.

Fotonica is ontstaan vanuit technologische innovatie. Vervolgens zijn applicaties ontwikkeld, met een flinke ‘boost’ vanuit het groeifonds. Nu wordt energie gezet op solution driven ontwikkeling van de gehele keten: van idee voor een oplossing met behulp van fotonica, naar ontwerp, fabricage, packaging en applicaties.

Fotonica en agrifood
Agrifood is wereldwijd de grootste toepassingsmarkt. Voor agrifood is als grote maatschappelijke vraag centraal gesteld: vergroten van opbrengst en verkleinen van verliezen van voedsel (momenteel gaat 1/3 van alle voedsel verloren). Oplossingen voor deze vraag hebben een megagrote impact op het hebben en houden van voldoende voedsel voor alle mensen op de wereld. De uitdaging is productie te vergroten, uitval/verlies te verkleinen en dit in het hele proces, dus naast productie van voedsel, ook in transport, opslag en retail. Een grote gamechanger hierbij is dat grond niet langer alleen wordt gezien als de basis waarop voedsel wordt geproduceerd, maar als levend materiaal, dat een belangrijke rol speelt in het verbeteren van teeltprocessen. Essentieel is meten van de elementen in grond die hierbij een rol spelen en vervolgens op basis van de metingen ontwikkelen van methoden om niet alleen tot verbetering van de teeltprocessen te komen, maar ook van de rijpingsprocessen. Voor metingen zijn sensoren essentieel. Fotonica wordt ingezet in de chips die deze sensoren vormen. Bijvoorbeeld voor het meten van methaan, N2O, NO2, CO2 en ook het meten van sapstromen in planten; hiervoor is een link gemaakt met de ontwikkelingen in het meten van bloedstromen bij mensen. Maar ook bij het ontwikkelen van robotica om handelingen in de keten te automatiseren, wordt fotonica ingezet, bijvoorbeeld voor een plukrobot, die de rijpheid van een vrucht meet en waarin de handeling van het plukken kan worden afgestemd op de kwetsbaarheid van de vrucht. Inmiddels zijn er fotonische chips die kunnen worden gebruikt om virussen, bacteriën en ook kanker te detecteren.

HighTechXL
Na een korte rondleiding op de campus zijn we bij HighTechXL ontvangen. HighTechXL heeft een partnerschap met PhotonDelta op het gebied van fotonica. HighTechXL is een aanjager voor het opstarten van nieuwe deeptech startups, zij hebben inmiddels 95 startups ondersteund. John Bell, CEO, beschrijft dat zij zoeken naar deeptech ontwikkelingen, in combinatie met ‘fors’ ondernemerschap in de bedrijven die zij aan zich verbinden. Deeptech is een voorwaarde, omdat echt grote vraagstukken om meer vragen dan softwareontwikkeling alleen. Ze richten zich op kleine bedrijven omdat grote ondernemingen te veel belemmeringen met zich meebrengen. Belangrijke voorwaarde is dat de initiatiefnemer een ondernemer pur sang is die bereid is om ‘door muren te breken’, misschien wel meer te doen dan redelijkerwijs verwacht mag worden. HighTechXL helpt om een onderneming te bouwen en  doet dat onder meer door een aandeel in het bedrijf te nemen en de ondernemers op velerlei gebied te ondersteunen.

Spectrik is één van de ondernemingen van/bij HighTechXL. Rick Jongen, oprichter, neemt ons mee in de wordingsgeschiedenis en resultaten van zijn bedrijf. Spectrik richt zich op het meten van uitstoot bij agrarische bedrijven, met behulp van fotonica. Ze hebben chips ontwikkeld en de productie van wavers, waarop de chips worden gemonteerd, uitgewerkt. Het prototype is nagenoeg gereed. Het is de bedoeling dat de productie in Nederland gaat plaatsvinden. Door deze toepassing kunnen boeren zelf hun uitstoot meten, veel goedkoper en veel fijnmaziger dan de huidige methoden bieden. Voor Spectrik is nu de uitdaging om andere markten voor hun toepassing te vinden, omdat de agrisector te klein is om de benodigde grote volumes te realiseren.

​​​​​​​Fred van Heyningen
Fred, VCTE-lid, maakt deel uit van de Agri Advisory Board van PhotoDelta. Fred heeft een achtergrond in agri als bestuurder (w.o. Hoogvliet Supermarkten, Nature’s Pride Avocado) en commissaris (w.o. Ingleby farms & Forests). Vanuit beide bedrijven is hij bekend met innovatieve technieken om teelt-, productie- en transport- en opslagprocessen te optimaliseren. Van meten van rijpheid en houdbaarheid tot hierop gebaseerde dynamic pricing modellen.

Fred is zeer betrokken bij en gemotiveerd door de technologische ontwikkelingen in agri en PhotonDelta in het bijzonder. Dit omdat hij gelooft in technologie om duurzaamheid te vergroten. Hij geniet van het stimuleren van jonge ondernemers en vindt het waardevol zijn ervaringen door te geven aan een nieuwe generatie. En vanuit Hoogvliet is hij betrokken bij de investeringen van deze groep in deze ontwikkelingen.

Fred signaleert een viertal spanningsvelden die ontwikkelingen zoals geschetst deze middag belemmeren:

• Door overheid gefinancierde ontwikkelingen naast ondernemerschap.
• Sneller naar de markt met nieuwe toepassingen is wenselijk, maar door regelgeving en ook weerstand bij potentiële afnemers moeilijk te realiseren. Het zou mooi zijn om meer samen met de klant te ontwikkelen.
• De kapitaalmarkt in Europa is veel ondieper dan in VS. Meer gelijkschakeling is wenselijk, bijvoorbeeld door wet- en regelgeving hiervoor aan te passen (beter faciliteren dat vermogende individuen kunnen investeren in innovaties).
• Om ontwikkelingen te laten slagen is opschalen vereist. Dit staat haaks op de gefragmenteerde Europese markt.

We hebben de middag afgesloten met een borrel in ‘The Lucky Swan’ op The Strip, waarin horeca, congrescentrum en dergelijke voor de hele campus zijn gecentreerd. Mooi om zoveel nieuwe inzichten te hebben gekregen en te hebben kunnen delen.